میاندرود , روستای سوربن
هدیه استفاده مفید احتمالی از این وبلاگ , فاتحه برای مرحوم احمد زارع و دیگر درگذشتگان روستا
چهارشنبه 13 مهر 1384 :: نویسنده : محمود زارع
از این مطلب تاکنونweb counterبار بازدید شده است.
web counter

         ساخت قومی و طایفه ای روستای سوربن

سوربن(میاندرود): روستای سوربن كلا از سه طایفه اصلی تشكیل میشود كه عبارتند از :

     1 – طایفه ییلاقی ها ( سفید كوهی ها )

     2 – طایفه كلكناری ها

     3 – طایفه قاسمیانها

     اما از جهت تقدم سكونت در روستا بترتیب ابتداء قاسمیانها ؛ بعد كلكناریها و تقریبا همزمان با آنها سفید كوهی ها؛ در این روستا سكونت گزیده اند. ترتیب تقدم سكونت در روستا از ضلع جنوبی آغاز میشود بطوریكه طایفه قاسمیانها كه بدوا بروستا آمده اند در قسمت جنوبی فعلی سكونت نموده اند و بعد از آنها طایفه كلكناریها و بدنبالشان همین ییلاقیها ( كه در روستا باصطلاح به سفیدكوهی ها مشهور هستند ) بترتیب در قسمت میانی و ضلع شمالی سكنی گزیده اند.

فونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا ساز


     البته لازم بتوضیح است كه خانوارهائی از اقوام غیر از سه طایفه فوق الذكر در روستا سكونت دارند كه هیچ گونه رابطه خویشاوندی با دیگر طوائف ندارند و اهل و ساكن روستا محسوب میشوند.

از این مطلب تاکنونweb counterبار بازدید شده است.
web counter


     1 – طایفه ییلاقیها ( سفیدكوهی ها )

      از مهاجرین به این روستا میباشند و اندكی بعد از طایفه كلكناریها آمده اند. البته این طایفه در حدود یك كیلومتری شمال شرقی سوربن در قریه ای بنام " تمشك كوتی " ساكن بوده اند و علت اصلی مهاجرت آنها به سوربن اجبار خاندان پهلوی ( شاهپور محمودرضا پهلوی ، برادر محمدرضا شاه ) بسبب یكپارچه كردن اراضی غصب شده از همین مردم ( كه تحت اختیار آنها بود ) بوده است.

     طایفه مذكور بسان دیگر گروههای فامیلی از افراد محروم و مستضعف و در واقع بی خانمان بوده اند. چرا كه آنها بطور تقریبا یكجا تحت سلطه اربابان منطقه مشغول گله داری آنها بوده اند و زندگی بخور و نمیری را دارا بوده اند. یعنی فقط برای سیر كردن شكم خود وكم و بیش ؛  خانواده خویش ؛ كه در ادبیات مردم به واژه " اشكم قراری " ( قرارداد كار بر اساس سیركردن شكم. همین و بس ) معروف بوده است ، مشغول بكار در دم و دستگاه ارباب بوده اند. معمولا كارهای سخت و شكننده و خارج از هر قاعده و قانونی را داشته اند.

      این شیوه قرداد حقوقی عرفی ( شاید هم تقریبا رسمی ) یعنی همان " اشكم قراری " یعنی قرارداد در كاری كه فقط بتوان با آن مزد اندك ؛ شكم را سیر كرد و نمرد تا جان لازم را برای استثمار اربابان برای ادامه كارهای طاقت فرسا داشته باشند.

     علی ایحال ، نسبت خویشاوندی در بین این گروه تا حدود زیادی متفاوت با دو طایفه دیگر بوده است .      علت اصلی یك طایفه نامیدن این گروه از مردم ناشی از دو عامل عمده میباشد:

1-     داشتن زندگی و وضعیت شغلی و معیشتی مشابه ( تقریبا همگی در دم و دستگاه یك ارباب با كار مشابهی بودند).

2-   هم محلی بودن در سكونتگاههای كوهستانی ، قبل از مهاجرت بروستای سوربن. اصطلاحی با عنوان " یك  او  پی  آدم  بودن " بمعنی آدمها و افراد مسیر یك رودخانه بودن ، پیوند مشتركی بنام هم محلی بودن را بهمراه دارد.

     در حقیقت دو عامل عمده فوق  ، علت اصلی هم طایفه بودن آنها میباشد؛ لكن آنها از چند گروه خویشاوندی مختلف هستند كه عبارتند از :

1-     خانواده زارع (تنها خانواده منفرد و غیر خویشاوند با دیگر خانواده ها ؛ كه صاحب این قلم نیز از این خانواده میباشد. )

2-     خانواده یا فامیلهای قربانی ها

3-     خانواده یا فامیلهای باباگلی ها

4-     خانواده یا فامیلهای احمدیان ها

5-     خانواده یا فامیلهای سیه چهره ها

6-     خانواده شكری ها

7-     خانواده خانی برنتی ها

8-     خانواده فرجی ها

9-     خانواده مرحوم علیزاده ( كه بدلیل نداشتن فرزند و دنباله الآن دیگر نیستند )

10- خانواده خدری ها ( مهاجر از منطقه سرخس بروستا بوده اند )

        2 - طایفه كلكناریها ؛

      بطور كلی و یكجا، مهاجرین از منطقه كوهستانی شمال شهرستان ساری ، یعنی روستای " كلكنار "  باینجا میباشند. شغل اصلی آنها قبل از مهاجرت بروستا تقریبا تنها دامداری بود و شاید یكی از مهمترین انگیزه های مهاجرت آنها علاوه بر دست یافتن به چراگاههای زمستانی ؛ اشتغال به كار كشاورزی بوده است.

     ریشه اصلی این انگیزه میتواند بصرفه نبودن تنها دامداری سنتی بوده باشد . از طرف دیگر وجود زمینهای بایری كه با آباد نمودن آنها براحتی میتوانستند صاحب زمین شوند؛ عامل مهمی در ترك و جلای وطن؛ و سكونت در سوربن بوده است.

     نام فامیلی غالب طایفه كلكناریها " دوستدار " میباشد؛ كه تعداد انگشت شماری هم با نام فامیلی دیگر مثل " نوروزی " ؛ " بستانی " ؛ " رجبی " ؛ " عزیزی " و... ساكن سوربن میباشند كه بواسطه خویشاوندی سببی و ازدواج در دائره طایفه دوستدارها ، جای گرفته اند.

 

     توضیحات بیشتر در مورد كلكناریها

     روستای كلكنار در حدود 12 كیلومتری جنوب كیاسر ( مناطق كوهستانی شمال شهرستان ساری ) قرار دارد. روستاهای اطراف كلكنار عبارتند از : ولوه علیا با 3 كیلومتر فاصله ؛ روستای تلمادره با 5 كیلومتر فاصله ؛ روستای اول ( كه تقریبا 50 درصد آنها بهائی بوده اند ) با 4 كیلومتر فاصله و عالی كلاه كه در واقع قبلا با كلكنار تقریبا یكی بوده است.

     یك تیره از ولوه علیا ظاهرا به كلكنار آمده بودند بطوریكه تیره دوستدار از طرف مادر از ولوه بودند و تیره پدری دوستدارها ظاهرا از منطقه شیرگاه سوادكوه به منطقه آمده بودند.

     پیشه و شغل اصلی آنها حشم داری و بعد از آن هم كشاورزی ( گندم و جو ) بود اما در فصل سرما برای یافتن چرای زمستانی به مناطق جلگه ای می آمدند.

     یساریها خان كلكنار بودند. آنها قبل از اینكه خان شوند در بین خود فردی بنام شیخ سیف الله  یساری را داشتند كه ظاهرا درس حوزوی خوانده بود. پدر این شیخ سیف الله به شغل كلاهدوزی اشتغال داشت و ظاهرا از منطقه طویه دروار به اینجا آمده بودند. شیخ سیف الله باعث گردید كه فرزندان و نوه و نتیجه هایش باسواد شوند و بدلیل اینكه داشتن سواد در آنزمان تقریبا كیمیا بوده است ؛ خود این موضوع باعث شد كه بیشتر روستاهای اطراف را بنوعی تحت اختیار مدیریتی خویش بگیرند و از این طریق بود كه آنها بالاخره خان شدند. نكته جالب توجه درباره این طایفه این است كه ریشه خان شدن آنها ظاهرا با دیگر خانها تا حدودی تفاوت داشته است بطوریكه این طایفه بدلیل سواد دار شدن ( آنهم باصطلاح شیخ شدن شیخ سیف الله ) خان شدند.

      بر اساس شنیده ها ؛ خان یساریها حتی در بین خویش قوانینی داشتند و در برابر تخلفات ! مردم برای خویش مقرراتی داشتند كه نمونه آن این بود كه فرد باصطلاح متخلف را روی خر سوار میكردند و به كله او ماست میزدند و در روستا میگرداندند.

     تحت این شرائط تعداد زیادی از مردم از جمله دوستدارها از كلكنار مهاجرت كرده و در سوربن فعلی سكنی گزیدند. شاید گرفتن زمین و همچنین فرار از زیر بار محدویتهای خانی را بتوان یكی از مهمترین انگیزه مهاجرت دوستدارها نامید. این مهاجرت از كلكنار به سوربن در سال 1337 هجری شمسی صورت گرفت.

     اجداد این طایفه در حد اطلاعات ناقص من بشرح زیر بوده اند:

     كربلائی حسین قلی دوستدار؛  فرزندی داشته  بنام كربلائی دوست علی. فرزندان كل دستعلی را كه پدر یا پدر بزرگ دوستدارهای موجود سوربن اند را بشرح زیر میتوان نام برد:

1-     مرحوم غنی دوستدار؛ كه آقایان یعقوب ؛ مسیح ؛ حمید و مجید دوستدار از فرزندان اوهستند.

2-     مرحوم كل حسین كه حكیمه خانم دوستدار از فرزندان ایشان است.

3-     حاج عبدالحسین دوستدار كه خانم حاج مرضیه دوستدار و آقایان صفر؛ نظام و غلام دوستدار از فرزندان ایشانند.

4-     مشهدی محمدحسین دوستدار كه حاج معصومه و خانم خدیجه دوستدار از فرزندان ایشانند.

     البته فرندان و نوه و نتیجه های دیگری هم در این طایفه موجودند كه قصد ما در این مقال مختصر تنها اشاره به بزرگترهای این طایفه بوده است . انشاء الله دوست خوبم حاج اكبر دوستدار كه از همین طایفه و از تحصیلكرده های دانشگاهی آنهاست در صورت لزوم نسبت به ادامه این مطالب در صورت ضرورت خواهند پرداخت.

     بر خلاف تصور موجود كه بعضا فكر میكنند كه طایفه دوستدارها تنها به ازدواجهای درون گروهی می پردازند ؛ باید گفت كه موضوع كاملا اینگونه نبوده است . بطوریكه حتی بزرگترهای این طایفه مانند مرحوم صفر دوستدار ، آقای نظام دوستدار ، مرحوم غلام دوستدار و نیز آقایان مسیح و مجید دوستدار از خانواده غیر دوستدارها زن گرفته اند. این موضوع در بین نسلهای بعدی آنها بیشتر شیوع پیدا كرده است بطوریكه جوانترهای آنها به ازدواجهای خارج از حلقه خویشاوندی تمایل بیشتری دارند.

     اطلاعات جانبی دیگر

     اولین فردی كه از كلكنار به سوربن مهاجرت كرد مرحوم اكبر عزیزی بود كه ظاهرا به شبانی كدخدای محل اشتغال داشت. از طایفه دوستدارها هم مرحوم صفر دوستدار باینجا آمده اند.

     جدای از كشاورزی و دامداری ؛ در بین زنان آنها تا حدودی پارچه بافی ؛ جاجیم بافی ؛ چرم پاتو ؛ جوراب بافی ؛ دستكش و دوك نخ ریسی و امثالهم رواج داشته كه امروزه دیگر وجود ندارد.

     علت اینكه مبداء مهاجرت آنها را كلكنار میگفتند هم این بود كه ؛ خانه های آنها از چوب و تخته و كاه و... ساخته میشد و چون كل خانه داشتند به آنجا میگفتند كلكنار. كل خانه هم بدینصورت بوده كه چوبها و تخته ها را داخل یكدیگر میگذاشتند ؛ و  چوبها را داخل هم كل میدادند تا روی هم سوار شده و محكمتر شوند.

     3 – طایفه قاسمیانها ؛

     از متقدمین سكونت در روستای سوربن میباشند. این طایفه تقریبا بطور مطلق از یك گروه خویشاوندی میباشند. هم اكنون عمدتا بكار كشاورزی اشتغال دارند. عموم خانوارهای این طایفه ، قبل از انقلاب و قبل از واگذاری زمینهای باصطلاح انقلابی ، دارای زمین كشاورزی بوده و مشغول به كشت و كار بوده اند. البته اینكه این طایفه ،( مثل دو طایفه دیگر كه مهاجرین از مناطق ییلاقی بالادست به روستا بوده اند و منشاء زیست آنها هم ییلاقات شهرستان ساری بوده است ؛) قبل از روستا در چه منطقه ای زیست میكرده اند و منشاء زیست آنها در كجا بوده است ؛ چندان معلوم نیست. احتمال میدهم كه در اطراف همین منطقه و در روستاهائی مانند صاحبی ؛ دنگسرك و حتی ملك آباد ، زندگی میكرده اند. این موضوع بویژه از آنجا معین میشوند كه پسوند فامیلی بعضی از آنها " صاحبی " میباشد. خلاصه آنكه آنها منشاء زیست ییلاقی ( بمانند دو طایفه دیگر) نداشته اند .

     طایفه قاسمیانها ؛‌‌[ براساس شنیده هایم از بعضی از دوستان ( در بین خود این طایفه )] احتمالا از فردی بنام مرحوم ابوالقاسم ، كه دارای چند فرزند بود؛ منشعب میشوند ، اما سه (3) نفر از فرزندهای ابوالقاسم بنامهای 1 – رمضان  2 – حسین  3 – محمدقلی ؛ كه فعلا در قید حیات نیستند ؛ فرزندان ؛ نوه ها و نتیجه هائی بجای گذاشتند كه فعلا بهمین طایفه قاسمیانها موسومند.

     بلحاظ جمعیتی این طایفه از تعداد جمعیت بیشتری در روستا برخوردارند. علاوه بر گروه فامیلی قاسمسانها چند دسته فامیلی دیگر هم در بین آنها وجود دارند كه احتمالا بعلت همزمانی در سكونت و یا همجواری سكونت ؛ جزء این گروه محسوب میشوند كه بعضی ها اجمالا عبارتند از : صفری ها ؛ صیاد ؛ خرسندی ؛ حاجی پور و.....!

     توضیحات بیشتر در باره شجره خانوادگی قاسمیانها

     بر حسب اطلاعات موجود میتوان از حدود 5 نسل قبلی این طایفه  به بعد را به بررسی نشست. در این خصوص شجره مربوطه بشكل زیر میباشد:

     مرحوم ابوالقاسم قاسمیان را میتوان جد بزرگ قاسمیانها نامید. از ایشان ظاهرا سه فرزند ( ما تنها اطلاعات فرزندان ذكور را در اختیار داریم )  بنامهای ؛ مرحوم محمدقلی ؛ حسین و رمضان بوجود آمده بود. لذا قاسمیانها را میتوان در واقع سه دسته از یك طایفه نامید.

1-     فرزندان محمدقلی عبارتند از : مرحوم حیدر ؛ خیرالله ، عبدالعلی ، نجف  و آقایان نورعلی و نورالله

2-     فرزندان  حسین ، عبارتند از : مرحوم حسن قاسمیان ؛ و آقایان شیخ علی ، محمدتقی ، علی نقی ، امامقلی ، احمدعلی ، بابا علی ، رمضان ، غلامعلی، رستم .

3-     فرزندان رمضان عبارتند از : مرحومان ؛ غلام ، فرضعلی؛ باقر و شعبان

ظاهرا پدر ابوالقاسم هم فردی بنام رمضان بوده است.

·      این نوشته مدعی صحت صد در صدی این اطلاعات نمیباشد اما حتی الامكان سعی شده است كه ضمن رعایت انصاف با مقایسه اطلاعاتی كه از مطلعین هر طایفه بدست آمده است صحیح ترین گزینه ها را قبول و طرح نماید. لذا همینجا از دوستان و مطلعین و بویژه بزرگترهای هر طایفه درخواست میشود چنانچه اطلاعات تكمیلی یا اصلاحی دیگری را  دارند برای اینجانب از طریق ایمیل یا درج در قسمت نظرات همین صفحه ارسال تا بنام خود ایشان ضمیمه همین مطالب شود.

 توجه : منبع و مآخذ اطلاعات فوق در جایی مکتوب نبوده است و مطالب صرفا از مجرای بررسیهای شخصی اینجانب و تحقیق و پرسش از بزرگترهای روستا بوده است.در خصوص طایفه قاسمیانها مرحوم فرضعلی قاسمیان و درباره طایفه دوستدارها آقای حاج یعقوب دوستدار اطلاعاتی باینجانب داده اند!

محمود زارع ( در نیمه نخست سال 1370 )





نوع مطلب : روستای سوربن، مطالب عمومی، اهالی(مشخصات)، اولین ها در سوربن، اشخاص روستا، اخبار سوربن، خاطرات، آثار محمود زارع ، 
برچسب ها : ساخت طایفه ای سوربن، زارع، قاسمیان، دوستدار، سیه چهره، باباگلی، خانی، خدری، براتی، فرجی، قربانی، شکری، احمدیان،
لینک های مرتبط : آبگینه ساری، گاهنوشتهای محمود زارع،

شنبه 18 آذر 1391 02:48 ب.ظ
سلام.من شما رو نمیشناسم.تا حالا نمیدونستم خاندن زارع هم تو روستای ما بودن.چنتا چیز اشتباه گفتین.حاجی پور همون قاسمیان که بدلیل نبود پدر در زمان تولد به فامیلی مادر ثبت شد و پدر هم فامیلیشو تغییر داد و اینکه ما قاسمیان ها از شیرگاه و توابع اون اومدیم و در این جاهایی که گفتین سکونت نداشتیم.وقتی اطلاع ندارین نظر ندین.با تشکر
محمود زارعسلام بر جناب میلاد
سه شنبه 5 اردیبهشت 1385 10:04 ق.ظ
جناب آقای زارع من واقعا از شما سپاسگزارم که این اطلاعات جامع و کامل از طایفه ها و مشخصات روستای سوربن به من دادید ( و این فکر شما را باید احسن گفت و همیشه براتون آرزوی موفقیت دارم ) ( رامین هستم از ساری)
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


درباره وبلاگ


...محمود زارع
...مازندران,ساری,روستای سوربن, مقالات محمود زارع,

مدیر وبلاگ : محمود زارع
مطالب اخیر
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی


آثار و تالیفات محمود زارع


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic