میاندرود , روستای سوربن
هدیه استفاده مفید احتمالی از این وبلاگ , فاتحه برای مرحوم احمد زارع و دیگر درگذشتگان روستا
سه شنبه 24 اسفند 1389 :: نویسنده : محمود زارع
بنام خدای نوروز کننده

http://bahoo.blogfa.com

نوروز خوانی

          مراسم سنت ها و آیینی در پیشترها و قدیمترها بوده است که گویا تکنولوژی حال چندان روی خوشی با آنها نداشته و روند مدرنیزه شدن در دنیای امروز هر آنچه را میتواند به حق یا به ناحق با همکاری بشر از سر راه خود بر میدارد. این سنت ها در ورطه گرداب ایجاد شده بوسیله فن آوری ها نابود شد .

در زمانی که انسان به آسمانها نزدیکتر از حالا بود ، این آیین ها رواج بیشتری داشت . زیرا نزدیکی به آسمان ، ‌بیشتر ناظر به عالم غیر محسوس تر زندگی انسان میباشد ، نه این که غیر زمینی بودن .   

          راجع به یکی از این سنت ها که در هماهنگی با طبیعت بود مراسمی بود بنام عروس طبیعت یعنی نوروز و بالطبع نوروزخوانی که مربوط و ایسته به نوروز بود . در هم اواخر سنت هایی رواج داشت که بخاطر آوردنش در شرائط فعلی  از جهاتی موجب افسوس آدمی در ضایع کردن یا از بین رفتن آنها میشود. مع الاسف گهگاهی در گوشه و کنار این مملکت بویژه در مناطق دوردست تر و کوره دهات و روستاهها این مراسم برگزار میشود.

          حاجی فیروز فردی بود که در ایام نوروز سر وکله آنها پیدا میشد. این شخص با چهره ای سیاه و با لباسی الوان مرکب از رنگ سرخ و زرد و کلاه و کفش مخصوص و دایره بدست در کوچه پس کوچه ها با خواندن اشعار فولکوریک ، مردم را سرگرم میکرد. مایه اصلی اشعار او طنز و گاهی فکاهی و بیشتر برای خنداندن و شاد کردن مردم و یا بقول ملاها ادخال سرور بود. شعار معروف آنها : ¯

                                                ارباب خودم سلام علیکم  .....

                                                ارباب خودم سرت و بالا کن .....  

          گاهی هم برای چاشنی بیشتر طنز ، کلمات را تعمدا غلط اداء میکردند . مثلا سلام علیکم را سلامبون علیکوم یا سامبولوم علیکوم و یا امثال آن اداء میکردند و ...
بنام خدای نوروز کننده

http://bahoo.blogfa.com

نوروز خوانی

          مراسم سنت ها و آیینی در پیشترها و قدیمترها بوده است که گویا تکنولوژی حال چندان روی خوشی با آنها نداشته و روند مدرنیزه شدن در دنیای امروز هر آنچه را میتواند به حق یا به ناحق با همکاری بشر از سر راه خود بر میدارد. این سنت ها در ورطه گرداب ایجاد شده بوسیله فن آوری ها نابود شد .

در زمانی که انسان به آسمانها نزدیکتر از حالا بود ، این آیین ها رواج بیشتری داشت . زیرا نزدیکی به آسمان ، ‌بیشتر ناظر به عالم غیر محسوس تر زندگی انسان میباشد ، نه این که غیر زمینی بودن .   

          راجع به یکی از این سنت ها که در هماهنگی با طبیعت بود مراسمی بود بنام عروس طبیعت یعنی نوروز و بالطبع نوروزخوانی که مربوط و ایسته به نوروز بود . در هم اواخر سنت هایی رواج داشت که بخاطر آوردنش در شرائط فعلی  از جهاتی موجب افسوس آدمی در ضایع کردن یا از بین رفتن آنها میشود. مع الاسف گهگاهی در گوشه و کنار این مملکت بویژه در مناطق دوردست تر و کوره دهات و روستاهها این مراسم برگزار میشود.

          حاجی فیروز فردی بود که در ایام نوروز سر وکله آنها پیدا میشد. این شخص با چهره ای سیاه و با لباسی الوان مرکب از رنگ سرخ و زرد و کلاه و کفش مخصوص و دایره بدست در کوچه پس کوچه ها با خواندن اشعار فولکوریک ، مردم را سرگرم میکرد. مایه اصلی اشعار او طنز و گاهی فکاهی و بیشتر برای خنداندن و شاد کردن مردم و یا بقول ملاها ادخال سرور بود. شعار معروف آنها : ¯

                                                ارباب خودم سلام علیکم  .....

                                                ارباب خودم سرت و بالا کن .....  

          گاهی هم برای چاشنی بیشتر طنز ، کلمات را تعمدا غلط اداء میکردند . مثلا سلام علیکم را سلامبون علیکوم یا سامبولوم علیکوم و یا امثال آن اداء میکردند و ...

          و اما نوروز خوانی و اشعاری که در این مراسم بکار میرفت بسی پرمایه تر و محتوای تر بود و نیز بدین صورت بود که عده ای با سن و سال متوسط ( میانسال ) بصورت دو نفره یا چند نفره و با پوشیدن لبای مخملی و بستن سارق و کوله پشتی بدرخانه مردم می رفتند و اشعاری را در وصف نوروز و طبیعت بهاری می خواندند و مردم نیز پول و بعض وسائل مانند برنج و نان و تخم مرغ و... به آنها اهداء می کردند که بعد از انجام این مراسم در خانه یا حیاطی با پختن غذا و.... مراسمی شاد را برگزار میکردند.

          جانمایه اشعار نوروزخوانی بعد از حمد و ثنای پروردگار ؛ مدح اولیاء الله و تکریم اهل بیت (ع) ؛ وصف طبیعت و نوروز بود! ( من خود در ایام کودکی و نوجوانی در روستای خودم سوربن از توابع شهرستان ساری شاهد یکی از این مراسم بودم که مقداری از آن هنوز در یادم هست ) .

در اینجا مقداری از نوروزخوانی های مرسوم در کشور را برایتان نقل میکنم : ¯

همی خوانم امام اولین را        

شه کشور امیرالمومنین را

وصی و جانشین یعنی علی (ع) را

                   به یاسین و الف ؛ ل ( الف لام ) و به فیروز

                   دهید مژده که آمد عید نـــــــوروز

امام دومین هم دسته ی گل

شفاعت می کند او بر سر پل

حسن بابش سوار است او به دلدل

                   به یاسین و الف ؛ ل ( الف لام ) و به فیروز

                   دهید مژده که آمد عید نـــــــوروز

امام سومین شاه جهان است

بود نامش حسین شاه یگانه ست

محمد را بمحراب می رساند

                   به یاسین و الف ؛ ل ( الف لام ) و به فیروز

                   دهید مژده که آمد عید نـــــــوروز

امام چارمین زین العباد است

گل باغ حسین اما مراد است

                   به یاسین و الف ؛ ل ( الف لام ) و به فیروز

                   دهید مژده که آمد عید نـــــــوروز

امام پنجمین پنجاه بلا را

بگردان دور از این دولتسرا را

خصوصا هم از این دولتسرا را

                   به یاسین و الف ؛ ل ( الف لام ) و به فیروز

                   دهید مژده که آمد عید نـــــــوروز

امام ششمین شاه مدینه

الهی نوجوانت بد نبینه

الهی نوجوانت خیر ببینه

گل عشرت به کام دل بچینه

                   به یاسین و الف ؛ ل ( الف لام ) و به فیروز

                   دهید مژده که آمد عید نـــــــوروز

..... همین طور ادامه میدهند تا ائمه بعدی علیهماالسلام ...

امام دوازدهم مهدیش نام است

تمام کل عالم را امام است

بدانید حضرت صاحب زمان است

                   به یاسین و الف ؛ ل ( الف لام ) و به فیروز

                   دهید مژده که آمد عید نـــــــوروز

خدایا صاحبخانه را خوشحال گردان

جوانان ورا داماد گردان

عروسش صاحب اولاد گردان

                   به یاسین و الف ؛ ل ( الف لام ) و به فیروز

                   دهید مژده که آمد عید نـــــــوروز

...

هوا سرد است و بگرفته صدایم

که چند تا تخم مرغ باشد دوایم

ایا همشیره ی فرخ لقایم

بکش زحمت بیار عیدی برایم

جوانت خیر ببینه از دعایم

.....

غالبا پس از وصف دوازده امام (ع) ، تا حق خویش ( منظور صله خویش ) را از صاحبخانه ها نمی گرفتند مثل : برنج ،‌نان ، تخم مرغ ، پول و ... اشعار را این بار با وصف صاحبخانه و اهل بیت او را ادامه می دادند : ¯

اول نمایم من سلام

من بعد از این گویم کلام

بر اهل خانه بالتمام

چه از پیر و چه از جوان

                   باد بهاران آمده (2 بار )

                   گل در گلستان آمده

                   مژده دهید بر دوستان

                   این سال نو باز آمده

به به عجب دستگاه تو

بر منزل و بر مآوای تو

لعنت بر آن بدخواه تو

                   باد بهاران آمده (2 بار )

                   گل در گلستان آمده

                   مژده دهید بر دوستان

                   این سال نو باز آمده

مشدی ( مشهدی ) آبجی با خدا

گل پسر کنی زوما (داماد)

او را بری حمام شا (شاه )

دو دست شمع یک دست حنا

بنده بیام مبارک باد

                   باد بهاران آمده (2 بار )

                   گل در گلستان آمده

                   مژده دهید بر دوستان

                   این سال نو باز آمده

مشدی ( مشهدی ) آقای با ایمان

تی دست ببر جیف ( جیب) میان

تو در بیار پنج تا تومان

کرم کن به نوروزه خوان

نوروز خوان ترا گیرم انعام

هر جا گیرم پنج تا تومان

رد نمی شم هیچ دودمان

علی الخصوص این دودمان

                   باد بهاران آمده (2 بار )

                   گل در گلستان آمده

                   مژده دهید بر دوستان

                   این سال نو باز آمده

...

نوروز خوانی به سبک دماوندی ها

باد بهاران آمده (2 بار )

گل در گلستان آمده

مژده دهید بر دوستان

این سال نو باز آمده

......

ترجیح اشعار نوروزی خوانان معمولا بیت زیر است : ¯

این نوبهار مبارک باد             این لاله زار مبارک باد

......

قدم قدم آیم بیرون

آیم خدمت آقایون

چه از پیر و چه از جوون

                   نوروز سلطان آمده

                   گل در گلستان آمده

ای مشتی عموی با ایمون

شدی سوار مادیون

به به از این جفت کوتر ( کبوتر )

تو نبینی داغ دختر

به به از این یه جفت خروس

تو نبینی داغ عروس

                   نوروز سلطان آمده

                   گل در گلستان آمده

بالا خانه رو فرش کنین

سمور ( سماور) برنج رو تش ( آتش ) کنین

توتک حلوا را رج ( ردیف) کنین

تا ما بیاییم مبارک باد

                   نوروز سلطان آمده

                   گل در گلستان آمده

..........................

بهار آمد بهار آمد خوش آمد

علی با ذوالفقار آمد خوش آمد

سیزون بو تازه بایراموز مبارک ( عید نوروز شما مبارک )

آیوز ، ایلوز ، گونوز مبارک ( ماه ، سال ، هفته ،‌روز شما مبارک )

جناب جبرئیل نامه گتیردی ( جناب جبرئیل نامه آورد )

گتیرجگین پیغمبره یتیردی ( بمحض آوردن به پیامبر رسانید )

مبارک قولارین گووه گوتوردی ( پیامبر بازوان مبارکش را به آسمان بلند کرد )

سیزون بو تازه بایراموز مبارک

ایوز ، ایلوز ، هفتوز ، گونوز مبارک

امیرالمؤمنین تخت چخاچاخ ( امیرالمؤمنین بر تخت خواهد نشست )

یزیدون بو نینیا نوختا وراجاخ ( بر گردن یزید لگام خواهد زد )

شیرین شربت سویرینه آخا جاخ ( شربت شیرین بجای آب روان خواهد خورد )

سیزون بوتازه بایراموز مبارک

آیوز ، ایلوز ، هفتوز ، گونوز مبارک

امیرالمؤمنین مولای قنبر

مینو بدور دولدوله یانندا قنبر ( سوار بر دلدل شده و قنبر در کنارش )

سیزون بو تازه بایراموز مبارک

آیوز، ایلوز، هفتوز،گونوز مبارک

ایلدن ایله بو بایرامی للدر ( هر سال ذکری از این عید میکنند )

یورموتانی یدی رنگه بویا للدر ( تخم مرغ را به هفت رنگ ،‌رنگ میکنند )

دولتلر تازه پالتار گیلر ( اغنیا لباسهای نو در بر میکنند )

کاسیب لار کهنه پالتاری یووب گیلر ( فقرا لباس کهنه را شسته بر تن میکنند )

امیر مختار را رحمت ایلر ( به امیر مختار درود می فرستد )

داملاردا اوت یاندروپ ( در پشت بامها آتش می افروزند )

توپ فیشک لر آتا لار ( توپ و فشنگ ها در می کنند )

          متن حال ، محتوای واقعی ، درست زیرکانه ، این را عینا منعکس میکند که تشکیل دهنده این آیین ها  برخاسته از بطن و متن مذهب و یا فی الحال بطور طبیعی برخاسته از شور مسلمانان می باشد و این نیز خلاصه ای بود از مراسم و اشعار نوروز خوانی به سبک اردبیلی های پیرو اهل بیت (ع) .  

                                                                           اسفند 1378

                                                       محمود زارع ( مازندران . ساری . سوربن )




نوع مطلب : مطالب عمومی، 
برچسب ها : نوروزخوانی، نوروز در روستا، مراسم سنتی نوروز، مقالات محمود زارع،
لینک های مرتبط : بنام خدای نوروز کننده،

نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


درباره وبلاگ


...محمود زارع
...مازندران,ساری,روستای سوربن, مقالات محمود زارع,

مدیر وبلاگ : محمود زارع
مطالب اخیر
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی


آثار و تالیفات محمود زارع


شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic